كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى
12
مطلع سعدين ومجمع بحرين ( فارسى )
تاريخى را يا به چشم ديده يا از ثقاة شنيده است . اين كتاب را پروفسور محمد شفيع مرحوم ، استاد زبان عربى دانشگاه پنجاب در سالهاى 1365 هجرى ( 1946 ميلادى ) تا 1368 ه ( 1949 م . ) در سه قسمت چاپ كرده . قسمت اول از وقايع سال 817 تا پايان سال 832 و قسمت دوم از سال 833 تا 850 يعنى مرگ شاهرخ و قسمت سوم از 850 تا 875 . شادروان محمد شفيع حواشى بسيار ارزنده و لغتنامهء سودمندى درين چاپ بر كتاب افزوده است . در همين جلد دوم ، خاتمتى وجود دارد مشعر بر ارزش كتاب ، من جمله اينكه به مناسبت « قرب عهد و زمان » مؤلف وقايعى را از تاريخ حافظ ابرو نقل كرده كه وى در اكثر به چشم يقين مشاهده نموده » و قسمت ديگر را « حاوى اوراق . . . » كه مدت مديد در زمان دولت خاقان سعيد متعهد جلائل امور بوده و در خدمت بعضى از شاهزادگان صاحب دولت تقلد منصب عالى صدارت نموده « تحرير كرده است . ظاهرا ، براساس يكى از نسخ مرحوم محمد شفيع ، نويسندهء اين خاتمه مردى بوده است به نام عبد الواسع بن المطهر . كه شرح حالش در حبيب السير آمده ( رجال حبيب السير ص 176 ) شرح حال مؤلف كتاب مطلع سعدين تاليف كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى است . شرح جالب و جامعى در كتاب حبيب السير به قلم خواند مير دربارهء اين مؤلف آمده است بدين ترتيب : « ولد مولانا جلال الدين اسحق سمرقندى بود . ولادتش در دوازدهم شعبان سنهء ست عشر و ثمانمائه در هرات روى نمود و مولانا اسحق در اردوى همايون خاقان سعيد ( يعنى شاهرخ پسر تيمور گوركان ) به منصب قضا و امر پيشنمازى اوقات شريف مصروف مىساخت و گاهى در مجلس اشرف اعلى به توضيح مسائل و قراءت رسائل مىپرداخت و مولانا كمال الدين عبد الرزاق بعد از فوت پدر ، فى سنهء احدى و سبعين و ثمانمائه ، رسالهاى